Bara buşingi, orta gerilim hücrelerinde ana baranın bir hücre duvarından veya bölme sınırından elektriksel yalıtım korunarak geçmesini sağlayan geçiş elemanıdır. Uygun tasarımda buşing plakası ve ayırıcı bölmelerle birlikte çalışır. Böylece ana bara komşu hücreye devam ederken geçiş noktasındaki yalıtım geometrisi korunur.
Hücre dizisinin elektriksel olarak birbirine bağlı olması, bütün hücrelerin ortak ve açık bir bara hacmini paylaşmasını gerektirmez. Burada iki ayrı konu vardır: baraların elektriksel sürekliliği ve hücrelerin fiziksel bölmelendirilmesi. Bara buşinginin görevini doğru anlamak için bu ayrımı baştan yapmak gerekir.
İletkenlerin dağıtım sistemindeki görevleri ve farklı düzenlerin temel özellikleri için bara sistemleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Okumak yerine dinlemeyi tercih ediyorsanız, makalenin geri kalanını aşağıdaki ses dosyasından dinleyebilirsiniz.
Bara Buşingi Nedir ve Ne İşe Yarar?
Bara buşingi, baranın geçiş yaptığı sınırda iletken ile çevresindeki yapı arasında gerekli yalıtım düzenini oluşturur. Özellikle metal mahfazalı OG hücrelerinde, enerjili baranın topraklanmış metal bölmeye doğrudan temas etmeden komşu hücreye geçirilmesinde kullanılır.
Bu yazıda bara geçiş izolatörü ve bara geçit izolatörü ifadeleri, hücreler arasındaki bu geçiş görevini açıklamak için kullanılır. Ancak katalogda yalnızca “geçit izolatörü” yazması, parçanın mevcut bara düzenine uygun olduğunu göstermez. Bara profili, montaj biçimi ve ürünün kullanım amacı ayrıca doğrulanmalıdır.
Temel görevler şöyle ayrılır:
- Yalıtılmış geçiş: Baranın hücre veya bölme sınırından tasarlanan yalıtım koşullarında geçmesini sağlar.
- Geometrinin korunması: Geçiş noktasında baranın çevresindeki yalıtım düzeninin korunmasına katkıda bulunur.
- Bölmelendirmeye katkı: Uygun hücre tasarımında, buşing plakası ve diğer ayırıcı elemanlarla birlikte fiziksel sınırın bir parçasını oluşturur.
Buşing tek başına bir bara bölmesi oluşturmaz; elektriksel bağlantının veya hücrenin bütün güvenlik işlevlerinin yerini de almaz. Görevi, içinde kullanıldığı hücre tasarımıyla birlikte değerlendirilir.
Daha fazlasını öğrenmek ister misiniz? bara mı kablo mu hakkındaki yazımız bu konuyu daha ayrıntılı şekilde ele alıyor.
Ana Bara Hücreler Arasında Nasıl Devam Eder?
Ana bara, hücre dizisi boyunca tek bir elektriksel sistem olarak çalışabilir; ancak bunun için tek parça bir iletken olması gerekmez. Hücrelerdeki bara parçaları, tasarıma uygun ek bağlantılarıyla birleştirilerek elektriksel süreklilik sağlanır.
Örneğin dört hücreli bir dizide her hücrenin kendi bara parçası bulunabilir. Hücreler yan yana yerleştirilip ek bağlantıları tamamlandığında bu parçalar ortak ana barayı oluşturur. Geçiş izolatörleri kullanılan bir düzende, baranın hücre sınırından geçtiği noktalar ayrıca yalıtılır.
Bara ek noktası ile buşing geçişi aynı işlev değildir. Ek bağlantısı, iletken parçaları elektriksel ve mekanik olarak birleştirir. Buşing ise bölme sınırındaki yalıtılmış geçişi sağlar. İkisi aynı bölgede bulunabilir; fakat ek noktasının mutlaka buşingin içinde olması gerekmez.
Her OG hücresinde aynı geçiş düzeni kullanılmaz. Bazı tasarımlar hücre dizisi boyunca ortak bir bara bölmesine sahipken, bazıları hücreler arasında ek bölmelendirme kullanır. ABB UniGear ZS1 montaj dokümanlarında da buşing montajı, bara bölmelendirmesi bulunan konfigürasyonlar için ayrıca ele alınır. Dolayısıyla yalnızca gerilim sınıfına bakılarak “bu hücrede mutlaka buşing bulunmalıdır” kararı verilemez.
Bara kesiti, yerleşimi ve hücre mimarisinin birlikte nasıl değerlendirildiğini orta gerilim bara sistemleri yazımızda bulabilirsiniz.
Buşing Plakası ile Bara Buşingi Arasındaki Fark Nedir?
Buşing plakası, geçiş elemanlarının yerleştirildiği ve hücre sınırındaki bölmelendirmeye katılan parçadır. Bara buşingi ise iletkenin bu sınırdan yalıtılmış olarak geçirilmesini sağlar. Plaka, buşing ve bağlantı elemanları farklı görevler üstlenir.
ABB UniGear ZS3.2 çizimlerinde bu ayrım açıkça görülebilir: buşing plakası ile bara buşingi ayrı parça numaralarıyla gösterilir. Bu örnek, parçaların birbirinin yerine geçmediğini anlatır; aynı ölçülerin veya montaj yönlerinin başka bir hücreye uygulanabileceği anlamına gelmez.
Montajda plakanın hücreye bağlantısı, buşingin plakaya oturması ve baranın geçiş konumu birlikte kontrol edilir. Fazlara göre farklı montaj yönleri tanımlanmışsa üretici çizimine uyulur. Parçaları yalnızca dış görünüşlerine bakarak aynı yönde takmak, tasarlanan yerleşimi bozabilir.
Bara Buşingi ile Bara Mesnet İzolatörü Aynı Şey mi?
Temel görevleri farklıdır. Bara buşingi bölme sınırındaki yalıtılmış geçişe, mesnet izolatörü ise baranın taşınmasına ve belirlenen konumda tutulmasına odaklanır. Bununla birlikte bazı buşing tasarımları mekanik destek işlevi de üstlenebilir. Bu nedenle “buşing hiçbir yük taşımaz” ifadesi de doğru bir genelleme değildir.
| Özellik | Bara buşingi | Bara mesnet izolatörü |
|---|---|---|
| Temel görev | Baranın bölme sınırından yalıtılmış geçişini sağlamak | Barayı taşımak, konumlandırmak ve taşıyıcı yapıdan yalıtmak |
| Tipik konum | Hücreler veya bölmeler arasındaki geçiş noktası | Bara güzergâhındaki destek noktaları |
| Bölmelendirmeyle ilişkisi | Plaka ve ayırıcı elemanlarla birlikte geçiş düzeninin parçasıdır | Tek başına hücreler arası bölmelendirme sağlamaz |
| Mekanik yük taşıma | Ürünün tasarımına ve bağlantı düzenine bağlıdır | Temel seçim ölçütlerinden biridir |
| Birbirinin yerine kullanım | Üreticinin tasarım doğrulaması olmadan birbirinin yerine kullanılmaz | |
Bir hücrede mesnet izolatörü bulunması, geçiş noktasında gereken buşing işlevinin karşılandığını göstermez. Benzer şekilde bir buşingin barayı desteklemesi, bara boyunca gerekli diğer mesnetlerin kaldırılabileceği anlamına gelmez.
Taşıma kapasitesi ve destek yerleşimiyle ilgili ayrıntılar için bara mesnet izolatörü seçimi yazımızı okuyabilirsiniz.
Bara Bölmelendirmesi IEC 62271-200 ile Nasıl İlişkilidir?
IEC 62271-200, anma gerilimi 1 kV’un üzerinde ve 52 kV’a kadar olan, 52 kV dâhil, AC metal mahfazalı şalt ve kumanda düzenlerini kapsar. Bara geçişini değerlendirirken servis sürekliliği, bölme ayırıcılarının sınıfı ve iç ark sınıflandırması birbirinden ayrılmalıdır.
- LSC: Erişilebilir bir yüksek gerilim bölmesine erişim sırasında diğer bölmelerin veya fonksiyonel birimlerin hangi koşullarda işletmede kalabildiğini ifade eden servis sürekliliği kategorisidir.
- PM ve PI: Açılan erişilebilir bölme ile enerjili parçalar arasındaki ayırıcı bölmelerin ve kepenklerin niteliğine ilişkin sınıflardır. Tek bir buşingin malzemesine bakılarak belirlenmez.
- IAC: Belirtilen deney koşulları, erişilebilirlik ve erişim yönleri için iç ark sınıflandırmasıdır. Bir geçiş elemanının bağımsız özelliği değildir.
Bu ayrım, LSC yaklaşımı değerlendirilirken de önemlidir. Bara buşingi kullanılması, hücrenin kendiliğinden LSC2B veya belirli bir IAC sınıfına sahip olduğu anlamına gelmez. Sınıflandırma, ilgili hücre düzeni ve standardın değerlendirme koşulları üzerinden yapılır.
Bölmelendirme, erişim ve arızanın etkilerini sınırlama açısından önem taşır; ancak bir buşingin tek başına iç arkı komşu hücreye geçmekten kesin olarak engellediği söylenemez. Mahfaza, ayırıcı elemanlar, basınç tahliye düzeni ve test edilen konfigürasyon birlikte değerlendirilir.
Önerilen makine
HBC-A120 Makinası
120 × 12 mm’ye kadar olan bakır ve alüminyum baraları keser, zımbalar ve büker — üç farklı istasyonda eş zamanlı olarak çalışır.
120 × 12 mm
3 güç ünitesi
Kesme · Delme · Bükme
Bara Buşinginde Yalıtım ve Yüzey İzolasyonu Nasıl Değerlendirilir?
Geçiş noktasında enerjili iletken, topraklanmış metal yapıya yaklaşır. Bu nedenle faz-toprak mesafesi, fazlar arası açıklıklar, elektrik alan dağılımı ve yalıtkan yüzey üzerindeki kaçak yolları birlikte değerlendirilir.
Havadaki yalıtma aralığı ile yalıtkan yüzey boyunca ölçülen yüzeysel kaçak yolu aynı ölçü değildir. Buşingin boyutu veya baranın merkezden sapması, geçiş noktasındaki yalıtım geometrisini değiştirebilir. Yüzeydeki çatlak, kir veya nem de yalıtım performansını olumsuz etkileyebilir.
Yalıtımlı bara, buşingin yerini alır mı?
Genel olarak böyle bir kabul yapılamaz. Isıyla daralan makaron veya başka bir yüzey kaplaması baranın yüzeyini yalıtır. Buşing ise hücre sınırındaki geçiş düzenine aittir. Yüzey kaplaması, geçiş elemanını kaldırmak için tek başına yeterli bir tasarım gerekçesi değildir.
Bazı buşinglerde bara ile iç metal parça arasında üreticinin öngördüğü elektriksel temas da bulunur. Örneğin ABB UniGear ZS3.2 kılavuzu, iç metal tüp ile bara arasındaki temas yayının doğru yerleşmesini ister. Böyle bir düzende ilgili temas alanını makaronla kapatmak, gerekli teması engelleyebilir. Bu ayrıntı tüm buşinglere genellenmez; yalıtımın nerede devam edeceği ve nerede açılacağı ilgili montaj çiziminden belirlenir.
Bu nedenle bütün ürünler için geçerli tek bir açıklık veya kaçak yolu değeri verilmez. Anma gerilimi, yalıtım seviyesi, malzeme, çevre koşulları ve hücrenin doğrulanmış tasarımı esas alınır.
Bu iki mesafenin nasıl ayrıldığını yalıtma aralığı ve yüzeysel kaçak yolu rehberimizde açıklıyoruz.
Kısa Devre Kuvvetleri Bara Geçişini Nasıl Etkiler?
Kısa devrede bara sistemi hem termal hem de elektrodinamik zorlanmaya maruz kalır. İletkenler arasındaki kuvvetler baralarda, ek bağlantılarında ve destek noktalarında yük oluşturur. Buşing geçişindeki hareket ve yükler de hücrenin mekanik düzeni içinde değerlendirilir.
Kuvvetlerin hangi parçaya ne ölçüde aktarıldığı; bara profiline, faz aralıklarına, mesnet açıklıklarına, bağlantılara ve buşingin destek işlevine bağlıdır. Buşingin bütün kısa devre kuvvetlerini tek başına taşıdığı varsayılamaz.
Hücreler yanlış hizalanmışsa bara, bağlantı tamamlanmadan önce bile buşinge yanal yük uygulayabilir. Kısa devre sırasında oluşacak ek yükler, başlangıçtaki bu mekanik zorlanmanın üzerine gelir. Bu nedenle montajda zorlanarak yerine oturtulan bir bara, uygun bir geçiş olarak kabul edilmemelidir.
Tepe akımı, kısa süreli dayanım ve destek düzeni arasındaki ilişki için bara kısa devre dayanımı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Bara Isınması ve Genleşmesi Buşing Seçimini Etkiler mi?
Evet. Baranın işletme sıcaklığı ile geçiş elemanının malzeme ve montaj özellikleri uyumlu olmalıdır. Akımın oluşturduğu ısınma ve bara eklerindeki temas kayıpları, geçiş çevresindeki sıcaklık koşullarını etkileyebilir.
Bir bara ısındığında boyu değişir. Bu hareketin hangi noktada karşılanacağı, hücrenin sabit ve hareketli bağlantı düzenine bağlıdır. Buşing, üretici tarafından böyle bir görev tanımlanmamışsa genleşmeyi karşılayan esnek bir eleman olarak düşünülmemelidir.
Özellikle ek bağlantısının geçişe yakın olduğu yerlerde bağlantı yüzeylerinin hazırlanması, uygun bağlantı elemanları ve belirtilen sıkma torkları önem taşır. Bara kesitinin yeterli olması, kötü bir ek bağlantısının oluşturduğu yerel ısınmayı ortadan kaldırmaz.
Isınmanın kaynakları ve deneyle değerlendirilmesi hakkında daha fazla bilgi için bara sıcaklık artışı rehberimize bakabilirsiniz.
Bara İmalatında Hangi Ölçüler Geçiş Uyumunu Belirler?
Buşing doğru seçilmiş olsa bile hatalı işlenmiş bir bara montajda zorlanabilir. Pano ve OG hücre üreticileri için bu nedenle kesme, delme ve bükme işlemleri yalnızca bara eklerinin hazırlanmasıyla sınırlı değildir; geçiş geometrisinin korunmasına da hizmet eder.
- Kesit ve profil: Baranın genişliği, kalınlığı ve varsa profil biçimi, buşing içindeki yerleşimle uyumlu olmalıdır.
- Parça boyu: Bara, ek bağlantısına ulaşmak için çekilerek veya buşinge dayandırılarak zorlanmamalıdır.
- Delik konumu: Ek bağlantısı ve varsa temas yayı için tanımlanan delikler, aynı teknik resim referanslarına göre hazırlanmalıdır.
- Büküm geometrisi: Büküm açısı ve konumu, baranın geçiş eksenini ve çevresindeki açıklıkları korumalıdır.
- Kenar ve yüzey kalitesi: Çapaklar giderilmeli; yalıtımı çizebilecek kenarlar ve iletken talaşlar montaj öncesinde kontrol edilmelidir.
Üretimde ölçülerin tekrarlanabilir olması, farklı hücrelerdeki bara parçalarının aynı yerleşim koşullarında monte edilmesini kolaylaştırır. Ancak hassas işleme, hücre tasarımının yalıtım veya kısa devre doğrulamasının yerine geçmez. Kabul toleransları, bara çizimi ile hücre ve buşing üreticisinin dokümantasyonundan alınmalıdır.
PAYAPRESS’in bara kesme, delme ve bükme çözümleri bu imalat aşamasına yöneliktir. Geçişe uyum için hedef, barayı sahada zorlayarak düzeltmek yerine teknik resimdeki geometriyi üretimde sağlamaktır.
Flexible Bara hakkında daha fazla bilgi edinmek için ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Bara Buşingi Seçimi ve Montajında Neler Kontrol Edilir?
Seçim, yalnızca “bara bu açıklıktan geçiyor mu?” sorusuyla tamamlanmaz. Elektriksel uygunluk, mekanik yerleşim ve montaj ayrıntıları aynı kontrol içinde ele alınmalıdır.
| Kontrol başlığı | Kontrol edilecek özellik |
|---|---|
| Hücre ve parça uyumu | Hücre modeli, konfigürasyon, üretici parça numarası ve teknik resim revizyonu |
| Elektriksel uygunluk | Anma gerilimi, yalıtım seviyesi ve belirtilen işletme koşulları |
| Bara yerleşimi | Kesit, profil, iletken sayısı, geçiş ekseni ve gerekli açıklıklar |
| Plaka ve bağlantılar | Buşing plakası, sabitleme elemanları, varsa conta ve temas parçaları |
| Mekanik uyum | Hücre hizası, destek düzeni ve baranın zorlanmadan yerleşmesi |
| Yüzey ve yalıtım | Çatlak, kırık, kir, nem, çapak ve yalıtım kaplamasının durumu |
| Montajın tamamlanması | Üretici talimatındaki montaj yönleri, sıkma değerleri ve devreye alma kontrolleri |
Hücrelerin zemin ve bağlantı noktalarındaki hizası, bara ekleri sıkılmadan önce kontrol edilir. Bara ancak zorlanarak oturuyorsa, sorun buşing açıklığını büyüterek veya yalıtkan parçayı işleyerek çözülmemelidir. Önce hücre hizası, bara ölçüleri ve doğru parçaların kullanıldığı doğrulanmalıdır.
Montaj ve bakım kontrolleri, ilgili devrelerin güvenli biçimde enerjisiz bırakıldığı, gerilim yokluğunun doğrulandığı ve gerekli topraklama işlemlerinin yapıldığı çalışma koşullarında yürütülür. Bölmelendirme bulunması, tek başına enerjili baraya yakın çalışma izni oluşturmaz.
Ücretsiz indir
Her makine, teknik özellik ve yapılandırma — tek bir PDF'te
Yanlış Bara Buşingi veya Montaj Hatası Nasıl Fark Edilir?
İlk belirtiler çoğu zaman mekaniktir: bara deliklerinin karşılaşmaması, geçişte sürtünme, plakanın zorlanması veya baranın ek bağlantısına ancak çekilerek ulaşması. Bu durumlar, montajın tasarlanan geometriyle uyuşmadığını gösterebilir.
Yalıtkan yüzeyde çatlak, yanık izi, iletken iz oluşumu veya kaplama hasarı görülmesi de değerlendirme gerektirir. Ancak her belirti aynı arızaya işaret etmez. Örneğin bir bara ekindeki sıcak nokta, tek başına buşing arızasının kanıtı değildir; bağlantı direnci ve çevredeki termal koşullar da incelenmelidir.
Yanlış konumlandırma yalıtım mesafelerini değiştirebilir; mekanik zorlanma ise buşing veya plaka üzerinde hasar oluşturabilir. Bazı tasarımlarda gerekli temas parçasının eksikliği de elektriksel davranışı etkileyebilir. Bu nedenle kontrol, yalnızca görünür kırık aramakla sınırlandırılmaz.
Hasarlı parça, üreticinin tanımlamadığı bir yapıştırma veya yüzey kaplama işlemiyle uygun kabul edilmemelidir. Parçanın değiştirilmesi ve bara, destek, plaka ve bağlantı düzeninin birlikte incelenmesi için ilgili üretici prosedürü izlenir.
Belirtilerin olası nedenlerle birlikte değerlendirilmesi için bara arızaları yazımızı okuyabilirsiniz.
Bu makaleyi değerlendirin
1 ile 5 yıldız arasında bir puan seçin.
Henüz puanlama yapılmadı