Branşman barası, ana bara sistemini belirli bir hücrenin veya besleyici devrenin primer akım yoluna bağlayan iletkendir. Orta gerilim şalt hücrelerinde ana bara ile kesicinin sabit primer kontakları arasındaki bağlantıyı sağlar. Üreticinin terminolojisine göre kesicinin kablo tarafındaki bağlantılar da branşman sistemi içinde adlandırılabilir.
Ana bara 3150 A, bir çıkış hücresi ise 1250 A anma akımına sahip olabilir. Bu durumda branşman iletkeninin görevi, bütün dizinin akımını taşımak değil, ilgili hücrenin doğrulanmış akım yolunu oluşturmaktır. Yassı bara kullanılan tasarımlarda parçanın kesilmesi, delinmesi ve bükülmesi için uygun bir bara makinesi seçilir; parçanın elektriksel uygunluğu ise makine kapasitesinden ayrı değerlendirilir.
Bu rehber özellikle çekmeceli kesicili, hava yalıtımlı orta gerilim hücrelerindeki bağlantıları ele alır. Genel sistem yapısını anlamak için elektrik panosu rehberimiz, ana bara, kesici ve besleyici devrelerin dağıtım içindeki yerini açıklar.
Okumak yerine dinlemeyi tercih ederseniz, makalenin geri kalanını aşağıdaki ses dosyasından dinleyebilirsiniz.
Branşman Barası Ne İşe Yarar?
Branşman barası, ortak bara sisteminden belirli bir hücrenin ana devresine bağlantı sağlar. İngilizce teknik dokümanlarda branch connection veya tee-off conductor ifadeleriyle karşılaşılabilir. Bu adlar parçanın mutlaka T biçiminde olması gerektiğini göstermez; işlevi, ortak akım yolundan bir hücreye ayrılan bağlantıyı tanımlamaktır.
Kesici, akım trafosu ve kablo bağlantıları hücrenin farklı bölmelerinde yer alabilir. Aralarındaki iletken bağlantılar, bölme düzenine ve kesicinin montaj biçimine göre şekillenir. Bu nedenle branşman barasını ana baradan kabloya kadar uzanan tek bir bakır parça olarak düşünmek yanıltıcıdır.
Alçak gerilim panolarında da ana baradan işlevsel birimlere ayrılan iletken yollar bulunur. Ancak OG hücresindeki buşing, sabit kontak ve çekmeceli kesici düzeni her AG panosuna doğrudan aktarılmaz. Parçanın adı ve sınırları için üreticinin çizimi esas alınır.
Ana Bara ile Branşman Barası Arasındaki Fark Nedir?
Ana bara, birden fazla hücreye ortak güç yolu sağlar. Branşman iletkeni ise bu ortak yolu belirli bir hücrenin devresine bağlar. Aynı malzemeden yapılmaları, aynı kesite veya anma akımına sahip olmalarını gerektirmez.
| Özellik | Ana bara | Branşman barası |
|---|---|---|
| Temel görev | Birden fazla hücreye ortak güç dağıtımı | Belirli bir hücrenin primer devresine bağlantı |
| Yerleşim | Bara bölmesinde hücreler boyunca uzanır | Hücrenin kontak ve bölme düzenine göre yönlenir |
| Anma akımı | Ana bara sisteminin beyan edilen değeri | İlgili hücre ve bağlantı düzeni için doğrulanan değer |
| Geometri | Ortak bara düzenine göre belirlenir | Kesici arayüzü, yalıtım ve montaj alanına göre belirlenir |
| Kısa devre görevi | Sistemin belirtilen arıza koşullarına dayanır | Kendi akım yolundaki arıza koşullarına dayanmalıdır |
Örneğin 3150 A ana bara ile 1250 A çıkış hücresi, uygun ürün konfigürasyonunda birlikte bulunabilir. Bu değerler bir kesit seçimi tablosu değildir; yalnızca ortak bara ile hücre devresinin farklı görevlerini gösterir.
OG Hücresinde Primer Akım Yolu Nasıl İlerler?
Tipik bir çekmeceli kesicili çıkış hücresinde bağlantı yolu şu şekilde izlenebilir:
- Ana bara
- Bara tarafı branşman iletkeni
- Kesicinin bara tarafındaki sabit primer kontağı
- Kesicinin hareketli kontakları ve ana devresi
- Kablo tarafındaki sabit primer kontak
- Kablo tarafı primer iletken ve kablo bağlantısı
- Çıkış kablosu ve beslenen devre
Akım trafosu, bu yol üzerindeki iletkeni çevreleyebilir veya tasarıma bağlı olarak farklı bir primer bağlantı düzenine sahip olabilir. Dolayısıyla her akım trafosu ayrı bir cıvatalı bağlantı noktası olarak gösterilemez. Üst ve alt kontak adlandırması da belirli bir yerleşime aittir; tüm hücrelerde aynı fiziksel yön geçerli değildir.
Bara tarafı bağlantı
Bara tarafı branşman iletkeni, ana bara ile kesicinin sabit primer kontağı arasında bulunur. Ana baraya bağlandığı eklem, iletkenin yön değiştirdiği bölge ve kontak arayüzü birlikte değerlendirilir. İletkenin bir bölme sınırından geçmesi gerekiyorsa uygun yalıtım düzeni de bu bağlantının parçasıdır.
Kablo tarafı bağlantı
Kesicinin diğer tarafındaki iletken yol, kablo başlıklarına ve çıkış devresine ulaşır. Bazı üreticiler bu bağlantıları da branşman sistemi içinde tanımlar; bazıları feeder bağlantısı veya kablo bağlantı barası adını kullanır.
Giriş hücresinde normal güç aktarımı ters yönde olabilir. AC akımın anlık yön değiştirmesi ile sistemin giriş-çıkış görevi farklı kavramlardır: branşman adı akımın anlık yönünü değil, bağlantı topolojisini anlatır. Kablo tarafının taşıma kapasitesi ve kurulum koşulları ise endüstriyel kablo seçimi kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Branşman Barasının Anma Akımı ve Kesiti Nasıl Belirlenir?
Branşman barasının anma akımı ana bara ile aynı olmak zorunda değildir. Seçim, ilgili hücrenin hizmet akımı, kesici ve kontak arayüzleri, sıcaklık artışı performansı ve kısa devre dayanımıyla birlikte yapılır. Üreticinin beyan ettiği konfigürasyon bu bileşenleri aynı akım yolu içinde birleştirir.
Kesicinin üzerinde yazan akım değeri tek başına branşman iletkeninin kesitini belirlemez. Kullanım koşulları, ortam sıcaklığı, havalandırma, iletken profili, paralel iletkenlerin yerleşimi ve bağlantı noktaları sonucu etkiler. Daha düşük anma akımı da her durumda daha küçük kesit anlamına gelmez.
Bu nedenle yalnızca akım yoğunluğuna dayalı bir hesapla veya ana baranın ölçüsünü oransal küçülterek OG branşman barası seçilmez. Hesaplar, üreticinin tasarım kuralları ve ilgili deney sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Kısa Devre Dayanımı ile Kesicinin Kesme Kapasitesi Aynı mı?
Aynı değildir. Branşman iletkeni, arıza süresince oluşan ısıl zorlanmaya ve elektrodinamik kuvvetlere dayanmalıdır. Kesicinin kesme kapasitesi ise belirli koşullarda arıza akımını kesebilmesini tanımlar. Birinin uygun olması diğerinin otomatik olarak uygun olduğunu göstermez.
İletken, bara eklemi, mesnetler ve sabit kontaklar birlikte ele alınır. Kısa süreli dayanım akımının değeri kadar belirtilen süresi, tepe dayanım akımı ve korumanın arızayı temizleme süresi de önemlidir. AG şalterlerinde kullanılan Icu ve Ics değerleri de OG hücresinin bütün anma değerleri yerine kullanılamaz.
Bu ayrımın AG pano ve şalterlerindeki karşılığını anlamak için Şalter Kesme Kapasitesi rehberindeki kesme ve dayanım açıklamalarını inceleyebilirsiniz.
Branşman Barası Her Zaman Tek ve Yassı Bakır Parça mı Olur?
Hayır. Tasarıma göre tek yassı iletken, paralel baralar, boru biçimli iletkenler veya özel profiller kullanılabilir. Malzeme ve profil, ilgili ürünün elektriksel ve mekanik tasarımına bağlıdır. Bara tarafı ile kablo tarafı bağlantılarının aynı geometriye sahip olması da gerekmez.
Profil neden önemlidir?
Profil yalnızca akım taşıyan metal alanını değiştirmez. Kontak arayüzünü, montaj alanını, ısı yayılımını ve elektrik alan dağılımını da etkiler. Bu yüzden yassı bir parçayı aynı kesit alanına sahip başka bir profille değiştirmek, tek başına eşdeğerlik sağlamaz.
Yalıtım nasıl sağlanır?
Hava açıklıkları, yalıtım destekleri, buşingler, ısıyla daralan kılıflar ve bağlantı kapakları farklı tasarımlarda birlikte veya ayrı kullanılabilir. Her branşman barasının tamamen kaplanması gerektiği söylenemez. Aynı şekilde çıplak bir iletkenin görünmesi, tasarımın uygunsuz olduğunu tek başına göstermez.
İzolasyon düzeni, ilgili hücrenin doğrulanmış yapısına göre korunmalıdır. Sonradan eklenen bir kılıf veya değiştirilen kapak, bağlantının montajını ve termal davranışını etkileyebileceğinden üreticinin talimatı esas alınır.
Önerilen makine
HBC-A120 Makinası
120 × 12 mm’ye kadar olan bakır ve alüminyum baraları keser, zımbalar ve büker — üç farklı istasyonda eş zamanlı olarak çalışır.
120 × 12 mm
3 güç ünitesi
Kesme · Delme · Bükme
Branşman Barası İmalatında Kesme, Delme ve Bükme Neden Önemlidir?
Yassı bara kullanılan tasarımlarda imalatın amacı, onaylı çizimdeki parçayı tekrarlanabilir biçimde üretmektir. Kesim boyu, delik merkezleri, bindirme alanı, büküm konumu ve montaj toleransları birlikte kontrol edilir. Parçayı montaj sırasında zorlayarak yerine oturtmak, çizime uygun üretimin yerini tutmaz.
Kesme ve delme
Bağlantı deliklerinin konumu, cıvata takımının yerleşmesini ve temas yüzeylerinin hizalanmasını etkiler. Kesme ve delme sonrasında çapakların giderilmesi, yüzeylerin korunması ve ölçülerin kontrol edilmesi gerekir. Delik deseni, üreticinin belirttiği kenar mesafeleri ve montaj düzeniyle uyumlu olmalıdır.
Tekrarlanan kesim boyları ve delik desenleri için bir cnc bara makinesi, programlanmış ölçülerle kesme ve delme işlemlerini yürütmek için değerlendirilebilir. Makine seçimi, işlenecek malzeme, kesit ve çizimdeki toleranslara göre yapılır.
Bükme ve son ölçü kontrolü
Branşman iletkeni, ana bara düzleminden kontak arayüzüne ulaşmak için yön değiştirebilir. Büküm açısı ve konumu, bağlantının montajını ve hücre içindeki açıklıkları etkiler. Yarıçap, malzeme durumu ve takım seçimi onaylı imalat gerekliliklerine göre belirlenir.
Bu parçaların şekillendirilmesinde uygun kapasite ve kalıp düzenine sahip bir bara bükme makinesi kullanılabilir. Bükümden sonra açı ve bağlantı yüzeylerinin konumu doğrulanır; hassas imalat, hücrenin elektriksel doğrulamasının yerine geçmez. Boru veya özel profil kullanılan tasarımlarda ise ilgili profile uygun üretim yöntemi gerekir.
Branşman İletkeni Ana Baraya Nasıl Bağlanır?
Birçok tasarımda ana bara bağlantısı cıvatalı bir eklemle yapılır. Temas bölgesi, cıvata takımı, pullar, kaplama ve varsa ara parçalar bu eklemin bir bütün olarak çalışmasını sağlar. Elektriksel süreklilik yalnızca cıvatanın varlığına değil, yüzeylerin ve temas basıncının uygunluğuna bağlıdır.
Montajda cıvata boyutu ve sınıfı, yüzey durumu, yağlama koşulu, pul düzeni ve üreticinin sıkma talimatı birlikte dikkate alınır. Tek bir genel tork değeri bütün bara bağlantılarına uygulanamaz. Bağlantı yüzeyleri, izin verilen hazırlama ve kaplama yöntemlerinin dışına çıkılarak değiştirilmemelidir.
Eklem montajında torkun hangi koşullara bağlı olduğunu anlamak için bara cıvata sıkma torku yazımızı okuyabilirsiniz; uygulamada ilgili ürünün montaj talimatı esas alınır.
Sıcaklık Artışı Branşman Barasının Performansını Nasıl Etkiler?
Branşman iletkeninin sıcaklığı, kendi elektriksel kayıpları kadar kontak ve eklem kayıplarından da etkilenir. Çevredeki cihazlar, hücre içindeki hava hareketi ve ortam sıcaklığı, bu ısının uzaklaştırılmasını belirler. Bu nedenle aynı kesit farklı hücre düzenlerinde aynı termal performansı vermeyebilir.
Yerel bir sıcak nokta, bütün baranın kesitinin yetersiz olduğu anlamına gelmeyebilir; bağlantı veya kontak sorunu da araştırılmalıdır. Değerlendirme, yük koşulları ve üreticinin izin verdiği sıcaklık sınırlarıyla birlikte yapılır.
Isı yönetiminin genel ilkeleri için pano soğutma rehberimizden yararlanabilirsiniz. OG hücresine fan veya havalandırma açıklığı eklemek ise üreticinin değerlendirmesi olmadan yapılacak bir çözüm değildir.
Kesici Çıkarıldığında veya Shutter Kapandığında Branşman Enerjisiz Olur mu?
Hayır, otomatik olarak olmaz. Çekmeceli kesici ayrıldığında hareketli primer kontaklar sabit kontaklardan uzaklaşır. Bara tarafındaki branşman iletkeni ve sabit kontaklar ise hücre içinde kalır. Ana bara enerjiliyse bu parçalar da enerjili kalabilir.
Shutter, sabit primer kontak bölgesini örten koruyucu kapak düzenidir. Tasarıma göre kesicinin hareketiyle açılıp kapanır ve doğrudan erişimi sınırlar. Shutter’ın kapanması, arkasındaki iletkenin gerilimsiz olduğunu göstermez. Kablo tarafı da geri besleme veya başka bir kaynak nedeniyle ayrıca değerlendirilmelidir.
Kesicinin açık olması, test konumuna alınması veya hücreden çıkarılması, bütün çalışma alanının güvenli hâle geldiği anlamına gelmez. Müdahale, yetkili personel tarafından üreticinin işletme talimatı ve tesisin güvenli çalışma prosedürü kapsamında yapılır; gerilimsizlik ilgili devrelerde doğrulanır.
Ana kontak durumu ile hücre içindeki bağlantı durumunu ayırmak için çekmeceli kesici konumları rehberindeki işletme, test ve ayrılmış konum açıklamalarına bakabilirsiniz.
ABB UniGear ZS1 Örneğinde Branşman Bağlantıları Nasıl Gösterilir?
UniGear ZS1 dokümanları, ana bara, kesici ve kablo bölmeleri arasındaki bağlantıyı izlemek için somut bir örnektir. Ana bara sistemi, kesicinin bara tarafındaki sabit kontaklarına branşman bağlantılarıyla; kablo bölmesindeki bağlantılar ise kablo tarafındaki kontaklara bağlanır.
Ancak UniGear adı altında görülen bütün dokümanlar aynı profil ve yalıtım düzenini tarif etmez. Örneğin ABB’nin 1VLM000005 Rev.4 kılavuzunda bara ve tee-off ölçüleri ayrı sütunlarda verilir. 1YHA000372_EN teknik kataloğunda ise boru biçimli branşman baraları açıklanır. Bu nedenle “UniGear’da bütün branşmanlar yassıdır” veya “bütün gerilim seviyelerinde aynı kaplama kullanılır” gibi genel ifadeler doğru değildir.
AG tarafında ABB MNS 3.0 farklı bir modüler pano ve motor kontrol yapısına örnektir. Bu ürünün düzeni, OG hücresindeki branşman barası ve kesici bağlantılarının doğrudan karşılığı olarak kabul edilmemelidir.
Branşman Barası Tasarımında Hangi Bilgiler Doğrulanmalıdır?
Doğru değerlendirme için yalnızca parçanın eni ve kalınlığı yeterli değildir. Üretici çizimleri ve ilgili konfigürasyonun teknik belgeleri birlikte incelenmelidir.
| Kontrol konusu | Doğrulanacak bilgi |
|---|---|
| Elektriksel görev | Hücre anma akımı, gerilim seviyesi ve işletme koşulları |
| Kısa devre dayanımı | Kısa süreli ve tepe dayanım değerleri, süre ve koruma koordinasyonu |
| Kontak arayüzü | Sabit kontak, kesici bağlantısı ve mekanik uyumluluk |
| İletken ve imalat | Malzeme, profil, paralel iletken düzeni, delikler ve bükümler |
| Yalıtım ve destekler | Açıklıklar, buşingler, mesnetler ve varsa kaplama düzeni |
| Termal performans | Bağlantı kayıpları, sıcaklık artışı ve soğutma koşulları |
| Belge kapsamı | Çizim revizyonu, montaj talimatı ve ilgili tasarıma ait doğrulama belgeleri |
Bu tablo bir boyutlandırma yöntemi değildir. OG hücresinin belgeleri ile AG pano sisteminin doğrulama kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır. AG üretiminde tasarım ve montaj sınırlarının nasıl belgelendiğini açıklayan tip testli pano sistemi yazımız bu ayrımı tamamlayan bir kaynaktır.
Retrofit Sırasında Branşman Barası Değiştirilebilir mi?
Kesicinin yenilenmesi, eski branşman baralarının otomatik olarak uygun kaldığı anlamına gelmez. Yeni cihazın kontak konumu, akım değeri, arayüzü veya bağlantı geometrisi değişebilir. Mevcut parçalar ancak ilgili retrofit çözümü içinde uygunlukları doğrulandığında kullanılmalıdır.
Bir baranın yeni kesiciye fiziksel olarak bağlanabilmesi yeterli değildir. Temas basıncı, mekanik zorlanma, yalıtım açıklıkları, sıcaklık artışı ve kısa devre dayanımı da değerlendirilir. Kesiciyi uydurmak için sahada delik açmak veya branşman geometrisini değiştirmek, doğrulanmış bir retrofit yöntemi yerine geçmez.
Değişikliğin kapsamı ve doğrulama sorumluluğu için orta gerilim hücre retrofit rehberimizdeki karar ve belge adımlarını inceleyebilirsiniz.
Branşman Barası Nasıl Tanınır ve Bakımda Nelere Bakılır?
Branşman iletkeni çoğunlukla ana bara yönünden belirli bir hücrenin kontak düzenine ayrılan yol üzerinde bulunur. Ancak yalnızca biçimine bakarak kesin adlandırma yapılmaz. Montaj çizimi, parça listesi ve primer devre şeması birlikte okunur.
- Feeder: Beslenen devrenin tamamını ifade eder; branşman iletkeni bu devrenin bir bileşenidir.
- Kablo bağlantı barası: Kablo başlıklarının bağlandığı bölümü ifade edebilir; OEM çiziminde branşman bağlantısından ayrı gösterilebilir.
- Buşing veya spout: İletkenin ya da kontak arayüzünün yalıtım düzenini sağlar; branşman iletkeninin kendisiyle aynı parça değildir.
- Topraklama barası: Koruma topraklama yolunun parçasıdır; normal yük akımını taşıyan branşman barasıyla karıştırılmaz.
Bakımda üreticinin kontrol planına göre bağlantı ve kontak yüzeyleri, yalıtım parçaları, mesnetler, kirlenme, renk değişimi ve hasar belirtileri değerlendirilir. Termal ölçüm yapılacaksa yük koşulları kaydedilir ve ilgili hücrenin izin verdiği güvenli ölçüm yöntemi kullanılır. Şüpheli bir bağlantıya gelişigüzel yeniden tork uygulamak yerine üreticinin bakım talimatı izlenir.
Genel kontrol ve kayıt yaklaşımını tamamlamak için elektrik panosu bakımı rehberimizden yararlanabilirsiniz; OG hücresine özgü işlemler kendi işletme ve bakım dokümanına göre yürütülür.
Ücretsiz indir
Her makine, teknik özellik ve yapılandırma — tek bir PDF'te
Sonuç
Branşman barası, ortak ana bara sistemini belirli bir hücrenin primer devresine bağlar. Ana bara ile aynı anma akımına, kesite veya profile sahip olmak zorunda değildir. Bara ve kablo tarafındaki bağlantılar, kesici arayüzleri ve yalıtım düzeni ilgili hücrenin doğrulanmış tasarımı içinde değerlendirilir.
İmalatta çizime uygun ölçüler; montajda doğru temas ve sıkma koşulları; işletmede ise bağlantı konumu ile enerji durumunun doğru ayrılması önem taşır. Kesicinin çıkarılması veya shutter’ın kapanması, branşman iletkeninin gerilimsiz olduğunu tek başına göstermez.
Bu makaleyi değerlendirin
1 ile 5 yıldız arasında bir puan seçin.
Henüz puanlama yapılmadı