RMU hücre (Ring Main Unit), orta gerilim dağıtım şebekelerinde hatların anahtarlanmasını ve dağıtım trafosunun korunmasını sağlayan, fabrikada birleştirilip test edilen kompakt bir şalt ünitesidir. Yaygın bir düzen, iki ring hat fonksiyonu ile bir trafo koruma fonksiyonunu aynı ünite içinde toplar. Ancak fonksiyon sayısı, koruma düzeni ve genişletme imkânı modele göre değişir.
RMU seçimi, trafo merkezinin AG tarafındaki pano tasarımıyla birlikte değerlendirilir. AG panolarının bakır veya alüminyum baralarını kesmek, delmek ve bükmek için kullanılan bara işleme makinesi çözümlerini inceleyebilirsiniz. RMU’nun kendi ana devresi ve yalıtım düzeni ise üreticinin doğrulanmış tasarımına bağlıdır.
Bu rehber, RMU’nun ring şebekedeki görevini, koruma seçeneklerini ve teknik seçim ölçütlerini açıklar. Genel dağıtım yapısını önce görmek isterseniz elektrik panosu rehberinden başlayabilirsiniz.
Dinlemeyi mi tercih edersiniz? Bu makalenin devamının sesli versiyonunu aşağıdan dinleyebilirsiniz.
RMU Hücre Nedir, Nerede Kullanılır?
RMU açılımı Ring Main Unit olup Türkçede ring ana ünitesi olarak ifade edilir. Türkiye’de “kompakt hücre” veya gaz yalıtımlı modeller için “gaz yalıtımlı kompakt hücre” adları da kullanılır. Ancak RMU ifadesi tek başına yalıtımın SF6 gazıyla sağlandığını göstermez.
RMU’lar özellikle OG sekonder dağıtımda, kablo şebekesi ile dağıtım trafosu arasındaki bağlantı noktalarında kullanılır. Beton köşkler, prefabrik trafo merkezleri, sanayi tesisleri ve yenilenebilir enerji tesisleri başlıca uygulama alanlarıdır. Ring şebeke için geliştirilmiş olmaları, uygun fonksiyon düzeniyle radyal şebekede kullanılmalarına engel değildir.
Metal mahfazalı OG şalt düzenleri için temel standart IEC 62271-200’dür. Standardın gerilim kapsamı 1 kV’un üzeri ile 52 kV dâhil arasıdır; bu sınırlar, her RMU modelinin 52 kV’a uygun olduğu anlamına gelmez. Ürünün kendi anma değerleri esas alınır.
RMU ile AG ana dağıtım panosunun görevlerini ayırmak için Elektrik panosu çeşitleri yazısındaki sınıflandırmayı inceleyebilirsiniz.
Ring Şebekede RMU Nasıl Çalışır?
Radyal şebekede yükler normalde tek bir besleme yoluna bağlıdır. Ring şebekede ise kablo güzergâhı halka oluşturur ve uygun anahtarlama düzeniyle yük noktalarına iki yönden ulaşılabilir. Bununla birlikte ringin fiziksel olarak kapalı bir güzergâha sahip olması, sürekli kapalı işletildiği anlamına gelmez.
Dağıtım şebekelerinde sık görülen açık ring işletmesinde, halkanın bir noktası normalde açık tutulur. Açık noktanın yeri; yük dağılımı, kablo kapasitesi, gerilim düşümü ve koruma koordinasyonu dikkate alınarak belirlenir.
Bir kablo arızasında önce ilgili koruma sistemi arıza akımını keser. Arızalı kesim tespit edilip yetkili işletme ekibinin manevra planına göre iki ucundan ayrıldıktan sonra, sağlıklı bölümlerin diğer yönden beslenmesi değerlendirilebilir. Alternatif hattın ve kaynağın yükü taşıyabilmesi, koruma ayarlarının uygunluğu ve işletme izinleri bu kararın parçasıdır.
Bu nedenle RMU enerji sürekliliğini destekler; her arızada kesintisiz veya otomatik besleme garantisi vermez. Manuel manevrada kesinti süresi arıza tespiti ve saha müdahalesine bağlıdır. Motorlu mekanizma, uzaktan kumanda ve uygun dağıtım otomasyonu bu süreyi azaltabilir.
Kesme kapasitesi ile kısa süreli dayanımın neden farklı büyüklükler olduğunu Şalter Kesme Kapasitesi rehberinde okuyabilirsiniz. AG cihazlarına ait Icu ve Ics değerleri, OG RMU’nun anma değerleri yerine kullanılmaz.
RMU’nun İç Yapısı: Hat, Trafo Koruma ve Topraklama
Yaygın üç fonksiyonlu bir RMU’da iki hat birimi ile bir trafo çıkışı bulunur. Ölçüm, ilave fider veya farklı koruma ihtiyaçlarında başka dizilimler seçilebilir. Harf kodları üreticiye göre değiştiğinden teklif, yalnızca koda bakılarak değil tek hat şeması üzerinden okunmalıdır.
Hat Fonksiyonu ve Yük Ayırıcı
Hat birimlerindeki yük ayırıcı, belirtilen anma koşullarında yük akımını açıp kapatır ve ayırma işlevi sağlar. Yük ayırıcının kısa devre üzerine kapama yeteneği, kısa devre akımını kesme yeteneği değildir. Klasik yük ayırıcılı hat fonksiyonunda arıza akımı, bu göreve uygun koruma cihazıyla kesilir. Yük ayırıcıya ilişkin gerekler IEC 62271-103 kapsamında değerlendirilir.
Trafo Koruması: Sigortalı Yük Ayırıcı mı, Kesici ve Röle mi?
Sigortalı yük ayırıcıda, anahtar ile akım sınırlayıcı OG sigortaları koordineli çalışır. IEC 62271-105 kapsamındaki uygun kombinasyonda bir sigortanın vurucu pimi, anahtarın üç kutbunun açmasını tetikler. Sigorta seçimi; trafonun gerilimi ve gücü, enerjilenme akımı, arıza koşulları ve üreticinin koordinasyon tablolarına göre yapılır.
Kesici ve röle çözümünde ise koruma rölesi ölçülen büyüklükleri değerlendirir ve kesiciye açma komutu verir. Ayarlanabilir koruma ve seçicilik bakımından daha fazla esneklik sunabilir. Rölenin beslenme biçimi, akım trafoları ve yardımcı devre gereksinimleri de kontrol edilmelidir.
| Ölçüt | Sigortalı yük ayırıcı | Kesici ve röle |
|---|---|---|
| Arıza kesme düzeni | Koordineli anahtar-sigorta kombinasyonu; yüksek arıza akımlarında OG sigortaları | Röle komutuyla açan kesici |
| Koruma esnekliği | Sigorta karakteristiği ve kombinasyonun sınırlarına bağlı | Rölenin işlevleri ve ayar aralığına bağlı |
| Arıza sonrası işlem | Arıza incelenir; sigortalar üretici talimatına göre kontrol edilir ve değiştirilir | Arıza incelenir; yeniden enerjilendirme öncesi gerekli kontroller yapılır |
| Seçim temeli | Trafo-sigorta koordinasyonu ve işletmeci şartları | Koruma koordinasyonu, ölçüm ve kumanda gereksinimleri |
Üç Konumlu Anahtar ve Kablo Bağlantıları
Birçok tasarımda kapalı, açık ve toprak konumlarını sağlayan bir anahtarlama düzeni bulunur. Mekanik ve elektriksel kilitlemeler, hatalı manevraları sınırlar. Ancak konum göstergesi veya gerilim göstergesinin tek başına okunması, çalışma izni ve gerilimsizlik doğrulamasının yerine geçmez.
Kablo bağlantıları, uygun buşing ve kablo başlıkları üzerinden yapılır. Bağlantı arayüzü, kablo kesiti, ekran topraklaması ve erişim düzeni birlikte değerlendirilmelidir. Kesici fonksiyonunun bulunması da cihazın mutlaka çekmeceli olduğu anlamına gelmez; bu farkı çekmeceli kesici konumları rehberiyle karşılaştırabilirsiniz.
Kompakt, Genişletilebilir ve Metal Bölmeli Hücre Arasındaki Fark
Kompakt ifadesi, fonksiyonların küçük bir hacimde bir araya getirildiğini anlatır. Genişletilebilir ifadesi ise üreticinin uygun gördüğü ek fonksiyonların sonradan bağlanabilmesini belirtir. Dolayısıyla kompakt bir RMU aynı zamanda genişletilebilir olabilir.
Genişletilemeyen blok tipte fonksiyon sayısı baştan belirlenir. Genişletilebilir tasarımda ise sağdan veya soldan bağlantı imkânı, uyumlu modüller, bara arayüzü, montaj boşluğu ve ilave sırasında gereken kesinti değerlendirilir. “Modüler” ifadesinden enerjili durumda genişletme yapılabileceği sonucu çıkarılmaz.
Hava yalıtımlı modüler hücrelerde ana baraların yalıtımı hava ile sağlanırken yük ayırıcı kendi sızdırmaz gaz bölmesine sahip olabilir. Bu durum, bütün hücrenin gaz yalıtımlı olduğu anlamına gelmez. Metal bölmeli yapı ise bölmelerin ve erişimin düzenlenmesiyle ilgilidir; yalıtım ortamından ayrı bir özelliktir.
RMU ile daha kapsamlı kesicili hücre dizilerini karşılaştırırken yalnızca boyuta bakmayın. İşletme sürekliliği, bölmelendirme ve bakım erişimi açısından metal bölmeli hücre yapısını da değerlendirin.
Önerilen makine HBC-A120 Makinası 120 × 12 mm’ye kadar olan bakır ve alüminyum baraları keser, zımbalar ve büker — üç farklı istasyonda eş zamanlı olarak çalışır. 120 × 12 mm 3 güç ünitesi Kesme · Delme · Bükme
Yalıtım Ortamına Göre RMU Hücre Tipleri
RMU hücre tipleri incelenirken yalıtım ortamı ile kesme ortamı ayrı belirtilmelidir. Yalıtım, iletkenler arasında ve toprağa karşı elektriksel ayrımı sağlar. Kesme ortamı ise anahtarlama sırasında oluşan arkın söndürüldüğü ortamdır.
- SF6 gaz yalıtımlı tasarımlar: Ana devrenin ilgili bölümleri SF6 içeren sızdırmaz bir mahfazada bulunur. Kesici varsa kesme teknolojisi ayrıca kontrol edilir; gaz yalıtımı, her cihazın akımı gaz içinde kestiği anlamına gelmez.
- Kuru hava veya başka SF6’sız gazlarla yalıtılan tasarımlar: Kullanılan gazın bileşimi ve kesme teknolojisi ürün dokümanından doğrulanır. “SF6’sız” ifadesi, çözümün otomatik olarak bütün florlu gazlardan arındırıldığı anlamına gelmez.
- Katı ve hava yalıtımını kullanan tasarımlar: Katı yalıtım malzemeleri, hava aralıkları ve vakum anahtarlama elemanları farklı düzenlerde bir arada kullanılabilir.
Kuru hava yalıtımlı ve vakum kesmeli RMU yaklaşımı, Türkiye’deki araştırma çalışmalarında da ele alınmaktadır. Gazi Üniversitesi’nin ilgili proje kaydı, 24 kV seviyesinde florlu gaz içermeyen kompakt şalt tasarımı geliştirmeyi hedefler. Bu bir araştırma projesidir; tek başına seri üretim ürününün uygunluk belgesi olarak değerlendirilmez.
SF6’sız RMU: AB F-Gaz Kuralları ve Türkiye’deki Durum
SF6’nın güçlü sera etkisi, alternatif yalıtım teknolojilerine geçişin başlıca nedenlerinden biridir. Ancak ekipman seçerken “SF6 her yerde yasaklandı” gibi genel bir kabul yerine, projenin ülkesi ve ekipmanın anma gerilimi esas alınmalıdır.
AB’nin 2024/573 sayılı F-gaz Tüzüğü, belirli istisnalar saklı kalmak üzere, florlu sera gazlarını yalıtım veya kesme ortamında kullanan OG şalt ekipmanının devreye alınmasını sınırlar. Temel takvim, 24 kV dâhil ekipman için 1 Ocak 2026; 24 kV üzeri ve 52 kV dâhil ekipman için 1 Ocak 2030’dur. 11 Mart 2024’ten önce verilen siparişler ve mevzuatta tanımlanan diğer istisnalar ayrıca değerlendirilir. Bu takvim, işletmedeki bütün SF6’lı hücrelerin aynı tarihte sökülmesi zorunluluğu değildir.
Türkiye’de Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, 15 Ekim 2024 tarihli ve 32693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Şalt ekipmanında sızıntı kontrolü gereklilikleri değerlendirilirken gaz miktarı, belgelenmiş sızıntı oranı, etiketleme ve izleme donanımına ilişkin muafiyet koşulları birlikte okunmalıdır. Yönetmelikte geçen altı yıllık kontrol, ilgili sızıntı tespit sisteminin kontrolüdür; bütün RMU için genel bakım aralığı değildir.
AB takvimi Türkiye’deki projelere doğrudan aynı yasak takvimi olarak aktarılmamalıdır. İhracatta varış ülkesinin hükümleri, yerel projede ise Türkiye mevzuatı ve dağıtım şirketinin şartları dikkate alınır. Mevcut tesisin korunması, yenilenmesi veya değiştirilmesi kararını orta gerilim hücre retrofit rehberindeki kapsam ve doğrulama başlıklarıyla birlikte değerlendirebilirsiniz.
RMU Hücre Seçerken Hangi Teknik Değerler Kontrol Edilir?
Teklif karşılaştırmasında yalnızca “36 kV RMU” veya “üçlü kompakt hücre” açıklaması yeterli değildir. Aşağıdaki bilgilerin teklif ve teknik dokümanlarda açıkça belirtilmesini isteyin:
- Anma gerilimi ve yalıtım seviyesi: Şebeke koşullarına uygun anma gerilimi, güç frekanslı dayanım ve yıldırım darbe dayanımı.
- Anma akımı: Ana bara, ring hatları ve trafo fonksiyonunun ayrı ayrı taşıyabileceği sürekli akım.
- Kısa devre değerleri: Kısa süreli dayanım akımı ve süresi, tepe dayanım akımı ve ilgili cihazların kapama/kesme değerleri.
- İç ark sınıflandırması: IAC beyanı, erişilebilir taraflar, deney akımı ve süresi; beyanın geçerli olduğu montaj koşulları.
- Fonksiyon dizilimi: Hat, trafo, ölçüm ve ilave çıkışların tek hat şemasındaki karşılığı.
- Koruma koordinasyonu: Trafo-sigorta uyumu veya röle ayarları, akım trafoları ve üst korumayla seçicilik.
- Kablo arayüzü: Buşing tipi, kablo başlığı, kablo kesiti, bağlantı sayısı ve montaj alanı.
- Kumanda ve otomasyon: Manuel veya motorlu mekanizma, yardımcı besleme, uzaktan izleme ve haberleşme gereksinimleri.
- Genişletme: Uyumlu modüller, bağlantı yönü, gerekli alan ve işletme kesintisi.
- Yalıtım ve çevre koşulları: Gaz bileşimi, mevzuat, sıcaklık, rakım, nem ve korozyon koşulları.
- Belgeler: Teklif edilen tasarıma ait uygulanabilir tip deneyleri, rutin deney kayıtları ve işletme-bakım talimatları.
İç ark sınıflandırması, hatalı kurulmuş veya kapakları açık bir düzen için sınırsız koruma garantisi vermez. Basınç tahliye yönü, oda düzeni ve üreticinin montaj şartları da proje kapsamında doğrulanmalıdır.
Deney belgelerini değerlendirirken AG ve OG standartlarını karıştırmayın. AG tarafındaki tip testli pano sistemi yaklaşımı, RMU için gereken IEC 62271 kapsamındaki doğrulamaların yerine geçmez.
RMU’nun İç veya Dış Ortama Kurulması
Sızdırmaz bir ana devre mahfazası, ünitenin bütün bölümlerinin her dış ortam koşuluna uygun olduğunu göstermez. Kablo bölmesi, kumanda bölümü ve dış muhafaza için belirtilen koruma dereceleri ayrı okunmalıdır.
Dış ortam kurulumunda yağmur, güneş, yoğuşma, tuzlu hava, kablo girişleri ve su baskını riski değerlendirilir. Köşk içindeki kurulumda da oda boyutları, erişim mesafeleri ve ark gazlarının tahliye yolu önemini korur. Rakım ve sıcaklık gibi özel işletme koşulları için üreticiden uygunluk teyidi alınır.
Muhafaza seçiminin çevre koşullarıyla ilişkisini Hava Koşullarına Dayanıklı Pano rehberinde inceleyebilirsiniz; RMU’nun kendi kurulum koşulları ayrıca esas alınmalıdır.
RMU Hücre Bakımı: Sızdırmaz Tasarım Neleri Değiştirir?
Bazı RMU’larda sızdırmaz ana devre bölmesi, normal koşullarda kullanım ömrü boyunca açılmadan çalışacak şekilde tasarlanır. Bu özellik, bütün ünitenin kontrol gerektirmediği anlamına gelmez. Gazlı tasarımlarda basınç veya yoğunluk göstergeleri; diğer bölümlerde mekanizmalar, kilitlemeler, yardımcı devreler ve kablo bağlantıları üreticinin talimatına göre izlenir.
Kontrol kapsamı; işletme koşulları, manevra sayısı, kirlilik, nem, arıza geçmişi ve üreticinin bakım planına bağlıdır. Gaz tankına saha müdahalesi, rastgele gaz ilavesi veya doğrulanmamış parça değişimi standart bakım işlemi sayılmaz. Koruma açmasından sonra da arıza nedeni belirlenmeden yeniden kapama yapılmaz.
Trafo merkezinin AG tarafı için elektrik panosu bakımı planı ayrıca hazırlanmalıdır. AG panosundaki kontrol yöntemi ve aralıkları, OG RMU’ya doğrudan kopyalanmamalıdır.
Ücretsiz indir
Her makine, teknik özellik ve yapılandırma — tek bir PDF'te
OG RMU’dan AG Panosuna: Bara Bağlantılarının Rolü
Tipik bir trafo merkezinde enerji yolu RMU, dağıtım trafosu ve AG ana dağıtım panosu şeklindedir. RMU, OG tarafındaki anahtarlama ve trafo koruma görevini üstlenir; AG panosu ise trafonun çıkışını tesis devrelerine dağıtır.
RMU’nun bara yerleşimi ve yalıtım geometrisi, üreticinin doğruladığı tasarımın parçasıdır. AG panosundaki bara imalatı ise pano tasarımına uygun ölçü, delik konumu, büküm geometrisi ve bağlantı yüzeyi gerektirir. Bağlantının sıkılması, yalnızca cıvata çapına göre seçilen genel bir değere bırakılmamalıdır; bağlantı tasarımında belirtilen bara cıvata sıkma torku ve montaj koşulları esas alınır.
AG ana baradan çıkış devrelerine yapılan ayrımların kesiti ve bağlantı düzeni de ayrı bir tasarım konusudur. Bu noktayı Branşman Barası rehberinde ele alınan dağıtım bağlantılarıyla birlikte değerlendirebilirsiniz.
.svg){kind=icon}
Bu makaleyi değerlendirin
1 ile 5 yıldız arasında bir puan seçin.
Henüz puanlama yapılmadı